ثبت ادعا در سامانه ساغر
- خانه
- ثبت ادعا در سامانه ساغر
دعوای دارنده سند عادی نسبت به مال غیرمنقول که مشمول ثبت ادعا باشد بدون پیوست شدن گواهی ثبت ادعا قابل پذیرش نیست.
«ثبت ادعا؛ شرط استماع!»
دعوای دارندهی سند عادی نسبت به مال غیرمنقول که مشمول ثبت ادعا باشد، بدون پیوست شدن گواهی ثبت ادعا، قابل پذیرش نیست.
*مبنای تکلیف:*
آئین نامهی اجرایی ماده ۱۰ قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول:
الف- ماده ۲۰ آییننامه ۱۰:
پس از راهاندازی سامانه موضوع ماده (۱۰) تا پایان مهلت درج ادعا، پذیرش هرگونه اقدام از مدعی در مراجع قانونی اقدام جهت اخذ سند رسمی موضوع ماده (۱۰) منوط به درج ادعا در سامانه موضوع ماده (۱۰) خواهد بود.»
ب- ماده ۲۵ آئین نامه:
«مراجع قانونی اقدام موظفند در زمان پذیرش اقدام، کد رهگیری گواهی را از مدعی دریافت و صحت ادعا را به واسطه آن از سامانه موضوع ماده (۱۰) استعلام ... نمایند.»
ج- بند «ز» ماده ۱ آییننامه، «مراجع قانونی اقدام» را شامل مراجع قضایی نیز دانسته است.
د- تبصره ماده ۲۴:
«پذیرش دعوا در این فرض نیز منوط به درج ادعا در مهلت مقرر قانونی و اقدام مذکور در این ماده است.»
آییننامه صرفاً از یک تشریفات اداری سخن نمیگوید؛ بلکه میان ثبت ادعا و پذیرش دعوا رابطه مستقیم برقرار کرده است.
*بررسی ایراد به مدلول آئیننامه:*
به نظر نمیرسد این مواد، فرا قانونی باشند؛ زیرا در ماده ۱۰ قانون، یک نظام ویژه برای تعیین تکلیف اسناد عادی ایجاد شده است. در املاک مشمول ماده ۱۰، گواهی ثبت ادعا صرفاً یک مدرک اداری نیست؛ بلکه بخشی از فرایند قانونی رسیدن به سند رسمی است. ثبت ادعا در سامانه، نخستین گام در این نظام حقوقی است.
طرح دعوا بدون ثبت ادعا در سامانه، در عمل، به معنای عبور از مرحلهای است که قانون برای ساماندهی اسناد عادی لازم میداند، به همین دلیل، آییننامه نیز ثبت ادعا را مقدمه پذیرش دعوا دانسته و دادگاه را مکلف به مطالبهی کد رهگیری کرده است. لذا آییننامه در حال وضع حکم جدید نیست، بلکه سازوکار اجرای ماده ۱۰ قانون را تبیین میکند.
*تاثیر محتوای اعلان عمومی بر موضوع:*
عبارات و احکام قانون الزام و آئیننامه، با فرض «راهاندازی یکبارهی سامانه» تدوین شدهاند؛ اما طی «اعلان عمومی» مورخ ۱۴۰۵/۲/۲۹ رئیس قوه قضائیه سامانه ماده ۱۰ فقط برای برخی املاک راهاندازی شده است.
راه اندازی جزئی، موجب گشته که الزامات و احکام مترتب بر ثبت ادعا، مانند تکلیف ثبت ادعا در مهلت قانونی، بر بسیاری از مدعیان تحمیل نشده باشد. در غیاب تکلیف به ثبت ادعا، تبعاً مکلف ساختن خواهان به ابراز گواهی ثبت ادعا، برخلاف قانون است.
برهمین مبنا، ابراز گواهی ثبت ادعا، در برخی موارد الزامی است، اما در موارد دیگر، الزامی نیست:
✅ *در کدام دعاوی، گواهی ثبت ادعا لازم است؟*
املاک دارای سند حدنگار صادره از ۱۳۹۶/۱/۱ تا ۱۴۰۵/۲/۳۱:
برحسب بند ۱ «اعلان عمومی»: «برای کلیه املاکی که در بازه زمانی ۱۳۹۶/۱/۱ الی ۱۴۰۵/۲/۳۱ سند رسمی حدنگار برای آنها صادر شده است، راهاندازی رسمی در تاریخ ۱۴۰۵/۳/۱ خواهد بود.»
این گروه صراحتاً مشمول اعلان عمومی شدهاند. در نتیجه مهلت ثبت ادعا آغاز شده و سامانه نسبت به این املاک فعال است، پس مواد ۲۰ تا ۲۵ آییننامه قابلیت اجرا دارند. در نتیجه، گواهی ثبت ادعا شرط پذیرش دعوای اخذ سند رسمی محسوب میشود.
املاک دارای سند حدنگار صادره از۱۴۰۵/۲/۳۱ به بعد:
طبق بند ۲ اعلان عمومی: «برای املاکی که از تاریخ ۱۴۰۵/۳/۱ تا اعلان رسمی موضوع بند (۳) برای آن ها سند حدنگار صادر خواهد شد، راه اندازی رسمی از روز صدور سند حدنگار خواهد بود»
نسبت به این دسته از ادعاها نیز، ارائهی گواهی ثبت ادعا برای طرح دعوا لازم است.
❎ *در کدام دعاوی، گواهی ثبت ادعا لازم نیست؟*
املاک دارای سند رسمی صادره پیش از ۱۳۹۶/۱/۱:
این گروه هنوز وارد فرایند اعلان عمومی نشدهاند. در نتیجه مهلت ثبت ادعا آغاز نشده و سامانه هنوز نسبت به این املاک فعال نشده است. تبعاً الزام اشخاص به ارائه گواهی ثبت ادعا فاقد مبناست و فقدان چنین گواهیای نمیتواند مانع رسیدگی به دعوا باشد.
سایر املاکی که تاریخ شمول آنها هنوز اعلام نشده است:
در بند۳ اعلان عمومی، تصریح شده است:
«تاریخ شمول سامانه در خصوص ثبت ادعا نسبت به سایر املاک ... در روزنامه رسمی اعلان عمومی خواهد شد.»
وضعیت این گروه نیز مشابه دسته دوم است. تا زمانی که اعلان عمومی جدید منتشر نشود، تکلیف ثبت ادعا آغاز نشده و ارائهی گواهی ثبت ادعا موضوعیت ندارد. لذا استناد به فقدان آن برای عدم پذیرش یا عدم استماع دعوا فاقد مبنای قانونی است.
در نتیجه پیش از طرح دعوا، باید دید سند مالکیت طرف دعوا، در چه تاریخی صادر شده تا مشخص گردد ثبت ادعا و ارائهی گواهی آن به دادگاه لازم است یا خیر!
معلوم نیست معاونان ارجاع، چه رویکردی خواهند داشت.
*۱۴۰۵/۴/۲
