مجازات ایجاد آلودگی صوتی چیست؟ | گروه حقوقی وکلای ایران
- خانه
- مجازات ایجاد آلودگی صوتی چیست؟ | گروه حقوقی وکلای ایران
در این مقاله بهصورت جامع به جرم آلودگی صوتی، حدود قانونی آن، نحوه طرح شکایت علیه ایجادکنندگان سر و صدا، مجازاتهای پیشبینیشده در قانون هوای پاک و مدت زمان توقیف خودروهای ایجادکننده آلودگی صوتی پرداختهایم. اگر با مزاحمت صوتی همسایه، وسایل نقلیه یا فعالیتهای ساختمانی مواجه هستید، این مقاله راهنمایی کامل برای آشنایی با حقوق خود و مسیرهای قانونی رسیدگی ارائه میدهد.
مجازات آلودگی صوتی در قانون، زمانی اعمال میشود که یک شخص حقیقی یا حقوقی، از حد مجاز تعیینشده در مقررات، تجاوز کند. بسته به نوع تخلف و شدت آن، مرتکب ممکن است به جزای نقدی درجه پنج یا هفت، ضبط تجهیزات صوتی، یا حتی توقیف وسیله نقلیه محکوم شود. افراد برای طرح شکایت از این جرم میتوانند مطابق شرایط، شکواییه ثبت کنند یا از طریق سامانه 1540 سازمان حفاظت محیط زیست موضوع را گزارش دهند.
بر اساس قانون هوای پاک، ایجاد، انتشار یا پخش هر نوع صدا و ارتعاشی که فراتر از استانداردهای مجاز باشد، جرم محسوب میشود. به همین دلیل، شهروندانی که از آلودگی صوتی ناشی از خودروها، ناوگان حملونقل عمومی، فعالیتهای صنعتی یا همسایگان دچار مزاحمت میشوند، حق شکایت و پیگیری موضوع را دارند.
هرگاه شهروندی با کمک وکیل یا با استفاده از نمونه شکواییههای موجود، اقدام به ثبت شکایت کند و وجود آلودگی صوتی احراز شود، مرتکب طبق مقررات قانون هوای پاک از جمله مجازاتهای پیشبینیشده در ماده ۲۹ محکوم خواهد شد. این مجازاتها در برخی موارد سنگین بوده و میتواند حتی منجر به توقیف خودرو یا ابزار ایجاد آلودگی شود.
با توجه به اهمیت این موضوع، در این مقاله به صورت کامل به موارد زیر پرداخته میشود:
تعریف و ارکان جرم آلودگی صوتی
حد مجاز تولید صدا در قانون، چه از سوی خودرو و وسایل نقلیه و چه از سوی همسایگان در آپارتمان
میزان و نوع مجازات ایجاد آلودگی صوتی
نحوه شکایت، مراحل رسیدگی و مدارک لازم
ارائه نمونه شکواییه شکایت از آلودگی صوتی همسایه
بررسی مدت زمان توقیف خودرو در صورت ایجاد آلودگی صوتی
این مطلب به شما کمک میکند تا با حقوق خود در برابر آلودگی صوتی آشنا شوید و در صورت لزوم، بهصورت قانونی از طریق مراجع صالح اقدام کنید.
برای پاسخ به این پرسش که جرم آلودگی صوتی چیست؟ لازم است موضوع را بر اساس قانون هوای پاک و آییننامه اجرایی ماده ۲۹ این قانون بررسی کنیم. طبق مفاهیمی که در ماده ۱ و تبصره پ ماده ۱ آییننامه اجرایی ماده ۲۹ بیان شده است:
آلودگی صوتی عبارت است از پخش یا انتشار هر نوع صدا یا ارتعاشی که از حد مجاز تعیینشده فراتر رود. این حد مجاز توسط «سازمان حفاظت محیط زیست» تدوین و پس از تصویب «هیئت وزیران» لازمالاجرا میشود.
با توجه به اینکه بند ۱ ماده ۱ قانون هوای پاک در تعریف آلودگی هوا، به انتشار آلایندههایی همچون بو و صدا در هوای آزاد اشاره دارد، میتوان گفت که جرم آلودگی صوتی زمانی محقق میشود که صدا یا ارتعاش بیش از اندازه مجاز، در فضای آزاد منتشر شود.
با این حال، این بدان معنا نیست که سر و صدای همسایه یا آلودگی صوتی ناشی از ساختمانسازی قابل شکایت نیست. اگر آلودگی صوتی در فضای غیر آزاد (مانند آپارتمانها) رخ دهد، امکان پیگیری آن از طریق مقررات قانون مجازات اسلامی، قانون تملک آپارتمانها و آییننامههای مرتبط وجود دارد. در چنین مواردی، همسایه مزاحم یا مسئولان پروژه ساختمانی مانند مهندس ناظر با ضمانت اجراهای قانونی از جمله توبیخ، جریمه یا تعهد روبهرو خواهند شد.
در ادامه این مقاله، مستندات قانونی مربوط به جرم آلودگی صوتی بر اساس قانون هوای پاک و آییننامه ماده ۲۹ را معرفی میکنیم. سپس در بخشهای بعد، مقررات مربوط به مزاحمت صوتی همسایگان و آلودگی صوتی ناشی از ساختمانسازی را بررسی خواهیم کرد.
بند ۱ ماده ۱ قانون هوای پاک چنین مقرر میکند:
«آلودگی هوا عبارت است از انتشار یک یا چند آلاینده، اعم از آلایندههای جامد، مایع، گاز، پرتوهای یونساز و غیر یونساز، بو و صدا در هوای آزاد، به مقدار و مدتی که کیفیت هوا را به گونهای تغییر دهد که برای سلامت انسان و موجودات زنده، فرآیندهای اکولوژیک، آثار و ابنیه زیانآور باشد یا موجب کاهش رفاه عمومی گردد.»
همچنین در تبصره پ، ت و ث ماده ۱ آییننامه اجرایی ماده ۲۹ قانون هوای پاک آمده است:
پ ـ آلودگی صوتی: پخش و انتشار هرگونه صدا و ارتعاش بیش از حد مجاز.
ت ـ منابع و کانونهای آلودگی صوتی: هر نوع منبع ثابت یا متحرک که صدا یا ارتعاش بیش از حد مجاز تولید کند.
ث ـ عامل آلودگی صوتی: هر شخص حقیقی یا حقوقی که اداره یا تصدی این منابع را بر عهده دارد.
در ماده ۲ همین آییننامه تأکید شده است:
«هرگونه اقدامی که موجب ایجاد آلودگی صوتی شود، ممنوع است.»
در ادامه مقاله نیز راهکارهای قانونی مقابله با همسایه پر سروصدا و نحوه برخورد با آلودگی صوتی ناشی از فعالیتهای ساختمانی بررسی خواهد شد.
برای بررسی قانون و حد مجاز آلودگی صوتی در آپارتمان و وسایل نقلیه باید به دو دسته مقررات مراجعه کنیم:
قانون تملک آپارتمانها و قانون مجازات اسلامی برای رسیدگی به آلودگی صوتی ناشی از همسایگان در آپارتمان و مشاعات؛
قانون هوای پاک و آییننامه اجرایی ماده ۲۹ برای تعیین حد مجاز صدا در خودروها، موتورسیکلتها و فضاهای صنعتی، اداری و مسکونی.
در رابطه با آلودگی صوتی ناشی از همسایگان، معیار اصلی سلب آسایش عرفی است. بر اساس قانون تملک آپارتمانها، صداهای مزاحمت مانند برگزاری مهمانیهای پرسروصدا، پخش موسیقی با صدای بلند یا سر و صداهای غیرمتعارف در صورتی که خارج از ساعات تعیینشده ایجاد شوند یا باعث سلب آسایش عمومی باشند، قابل پیگیری بوده و میتوان علیه ایجادکننده آن شکایت کرد.
به همین دلیل، مواردی همچون گریه کودک، صدای معمولی ناشی از راهرفتن یا جابهجایی وسایل سبک در زمره مصادیق آلودگی صوتی محسوب نمیشود؛ زیرا عرفاً اجتنابناپذیر و عادی به شمار میروند.
بر اساس ماده ۶۱۸ قانون مجازات اسلامی نیز هرگونه «جنجال، هیاهو، حرکات غیرمتعارف یا هر عملی که موجب اخلال در آرامش و آسایش عمومی شود یا مردم را از کسبوکار باز دارد»، جرم است و قابل تعقیب کیفری میباشد. بنابراین اگر رفتار یا صدای یک همسایه چنین آثاری ایجاد کند، پیگیری قانونی امکانپذیر خواهد بود.
از سوی دیگر، تعیین دقیق حد مجاز و غیرمجاز بودن آلودگی صوتی ناشی از خودروها، موتورها و انواع فضاهای شهری، بر اساس تبصره ۳ ماده ۱۲ قانون هوای پاک انجام میشود. طبق این ماده، سازمان حفاظت محیط زیست موظف است حد مجاز صدا را پیشنهاد دهد و هیئت وزیران آن را تصویب کند. این حد مجازها برای هر نوع وسیله نقلیه و هر پهنه شهری متفاوت است.
در ادامه مقاله، جداول رسمی حد مجاز صدا برای خودروها، موتورها و مناطق مسکونی، اداری و صنعتی طبق آییننامه اجرایی ماده ۲۹ قانون هوای پاک درج خواهد شد.
مجازات آلودگی صوتی زمانی اعمال میشود که افراد حقیقی یا حقوقی، حدود و مقررات تعیینشده در قانون هوای پاک و آییننامه اجرایی ماده ۲۹ را نقض کنند. در این صورت، قانونگذار برای مرتکبان جزای نقدی درجه ۵ و ۷ و در مواردی ضبط تجهیزات و وسایل مرتبط را پیشبینی کرده است. در ادامه، مستندات قانونی این مجازاتها بررسی میشود.
مطابق این تبصره:
«هر شخص حقیقی یا حقوقی که از حدود تعیینشده در انتشار امواج و پرتوها تخطی کند، برای بار نخست به جزای نقدی درجه پنج محکوم میشود و در صورت تکرار، علاوه بر حداکثر جزای نقدی، به ضبط اموال و تجهیزات نیز محکوم خواهد شد.»
جزای نقدی درجه پنج طبق ماده ۱۹ قانون مجازات اسلامی، بیش از ۲۴۰ میلیون ریال تا ۵۰۰ میلیون ریال است.
بر اساس ماده ۲۹:
«ایجاد هرگونه آلودگی صوتی توسط منابع ثابت یا متحرک ممنوع است و مرتکبان در بخش منابع ثابت، به جزای نقدی درجه هفت محکوم میشوند.»
در تبصره این ماده آمده است:
بار اول: جریمه نقدی ۱,۰۰۰,۰۰۰ ریال
بار دوم: جریمه نقدی ۲,۰۰۰,۰۰۰ ریال
بیش از دو بار تکرار: جریمه نقدی ۳,۰۰۰,۰۰۰ ریال
جزای نقدی درجه هفت نیز طبق قانون، بیش از ۳۰ میلیون ریال تا ۶۰ میلیون ریال است.
ماده ۶۱۸ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) بیان میکند:
«هر کس با جنجال، هیاهو، حرکات غیرمتعارف یا تعرض به افراد موجب اخلال در نظم و آسایش عمومی شود یا مردم را از کسبوکار باز دارد، به حبس سه ماه تا یک سال و تا ۷۴ ضربه شلاق محکوم میشود.»
این ماده معمولاً در مواردی که آلودگی صوتی به شکل ایجاد اخلال در آرامش عمومی باشد، مورد استناد قرار میگیرد.
ماده ۵۹ قانون تملک آپارتمانها مقرر کرده است:
در شبهای غیرتعطیل، پس از ساعت ۲۲ و در شبهای تعطیل، پس از ساعت ۲۴ رعایت سکوت در ساختمان الزامی است. پخش موسیقی با صدای بلند، برگزاری مهمانیهای پرسروصدا یا ایجاد سر و صدای آزاردهنده، تخلف محسوب میشود.
با استناد به این ماده و ماده ۶۱۸ قانون مجازات اسلامی، مجازات آلودگی صوتی در آپارتمان میتواند تا سه ماه تا یک سال حبس و ۷۴ ضربه شلاق تعزیری باشد؛ البته این مجازات زمانی اعمال میشود که قاضی رفتار فرد مزاحم را جنجالآفرینی، هیاهو یا حرکات غیرمتعارف تشخیص دهد.
رسیدگی به شکایت آلودگی صوتی بسته به منشأ ایجاد صدا—چه صدای مزاحم همسایه در آپارتمان باشد، چه صدای وسایل نقلیه در معابر شهری یا سر و صدای ناشی از عملیات ساختمانی مسیرهای متفاوتی دارد. در ادامه، روش شکایت و نحوه پیگیری برای هر یک از این موارد به صورت دقیق توضیح داده میشود.
در صورتی که منبع آلودگی صوتی، خودرو، موتورسیکلت، دستگاههای صنعتی یا هر موردی باشد که در قانون هوای پاک ذکر شده، شهروندان میتوانند به روش زیر اقدام کنند:
تماس با سامانه ۱۵۴۰ (سامانه تلفنی سازمان حفاظت محیط زیست)
در این سامانه، فرد میتواند در مدت حدود دو دقیقه، شرح شکایت خود را به صورت پیام صوتی ثبت کند. کارشناسان سازمان محیط زیست پیامها را بررسی و نسبت به پیگیری، اقدام میکنند.
ثبت شکایت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
متقاضی میتواند شکواییه خود را که توسط وکیل یا با استفاده از نمونه شکواییه تنظیم شده به دفتر خدمات ارائه دهد. پس از پرداخت هزینه دادرسی، پرونده به مرجع صالح قضایی ارسال خواهد شد.
در مواردی که مزاحمت صوتی مربوط به عملیات ساختمانی است، شهروندان میتوانند:
با شمارههای ۱۳۷ و ۱۸۸۸ شهرداری تماس بگیرند؛
یا به صورت حضوری به شهرداری منطقه مراجعه کنند.
شهرداری موظف است موضوع را بررسی کرده و در صورت لزوم، کارفرما یا مسئول پروژه ساختمانی (مانند مهندس ناظر) را ملزم به رعایت مقررات و رفع مزاحمت کند.
برای شکایت از آلودگی صوتی ایجادشده توسط همسایه، مراحل به شکل زیر است:
بهترین اقدام شروعی، تذکر مدیر ساختمان یا ارسال اظهارنامه رسمی به فرد مزاحم است.
در صورت بیتوجهی همسایه مزاحم، شاکی باید:
استشهادیه محلی از سایر ساکنان تهیه کند؛
در صورت امکان، صورتجلسه مأمور کلانتری را نیز به عنوان مدرک فراهم نماید.
پس از تهیه مدارک:
شکواییه با کمک وکیل یا نمونه شکواییه آماده شده؛
سپس از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به مرجع قضایی ارسال میشود.
نکته مهم:
برای ثبت شکواییه، داشتن حساب کاربری سامانه ثنا الزامی است.
متقاضی میتواند:
یا به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرده و ثبتنام کند؛
یا با ورود به سامانه adliran.ir از بخش «احراز هویت برخط»، حساب ثنا را فعال نماید.
از آنجا که داشتن یک شکواییه صحیح و استاندارد به تسریع روند شکایت کمک زیادی میکند، در ادامه مقاله میتوان فایل نمونه شکواییه شکایت از آلودگی صوتی همسایه را دانلود کرد و در ثبت شکایت مورد استفاده قرار داد.
رسیدگی به شکایت آلودگی صوتی بسته به منشأ ایجاد صدا—چه صدای مزاحم همسایه در آپارتمان باشد، چه صدای وسایل نقلیه در معابر شهری یا سر و صدای ناشی از عملیات ساختمانی مسیرهای متفاوتی دارد. در ادامه، روش شکایت و نحوه پیگیری برای هر یک از این موارد به صورت دقیق توضیح داده میشود.
در صورتی که منبع آلودگی صوتی، خودرو، موتورسیکلت، دستگاههای صنعتی یا هر موردی باشد که در قانون هوای پاک ذکر شده، شهروندان میتوانند به روش زیر اقدام کنند:
تماس با سامانه ۱۵۴۰ (سامانه تلفنی سازمان حفاظت محیط زیست)
در این سامانه، فرد میتواند در مدت حدود دو دقیقه، شرح شکایت خود را به صورت پیام صوتی ثبت کند. کارشناسان سازمان محیط زیست پیامها را بررسی و نسبت به پیگیری، اقدام میکنند.
ثبت شکایت از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
متقاضی میتواند شکواییه خود را—که توسط وکیل یا با استفاده از نمونه شکواییه تنظیم شده—به دفتر خدمات ارائه دهد. پس از پرداخت هزینه دادرسی، پرونده به مرجع صالح قضایی ارسال خواهد شد.
در مواردی که مزاحمت صوتی مربوط به عملیات ساختمانی است، شهروندان میتوانند:
با شمارههای ۱۳۷ و ۱۸۸۸ شهرداری تماس بگیرند؛
یا به صورت حضوری به شهرداری منطقه مراجعه کنند.
شهرداری موظف است موضوع را بررسی کرده و در صورت لزوم، کارفرما یا مسئول پروژه ساختمانی (مانند مهندس ناظر) را ملزم به رعایت مقررات و رفع مزاحمت کند.
برای شکایت از آلودگی صوتی ایجادشده توسط همسایه، مراحل به شکل زیر است:
بهترین اقدام شروعی، تذکر مدیر ساختمان یا ارسال اظهارنامه رسمی به فرد مزاحم است.
در صورت بیتوجهی همسایه مزاحم، شاکی باید:
استشهادیه محلی از سایر ساکنان تهیه کند؛
در صورت امکان، صورتجلسه مأمور کلانتری را نیز به عنوان مدرک فراهم نماید.
پس از تهیه مدارک:
شکواییه با کمک وکیل یا نمونه شکواییه آماده شده؛
سپس از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی به مرجع قضایی ارسال میشود.
نکته مهم:
برای ثبت شکواییه، داشتن حساب کاربری سامانه ثنا الزامی است.
متقاضی میتواند:
یا به دفاتر خدمات قضایی مراجعه کرده و ثبتنام کند؛
یا با ورود به سامانه adliran.ir از بخش «احراز هویت برخط»، حساب ثنا را فعال نماید.
از آنجا که داشتن یک شکواییه صحیح و استاندارد به تسریع روند شکایت کمک زیادی میکند، در ادامه مقاله میتوان فایل نمونه شکواییه شکایت از آلودگی صوتی همسایه را دانلود کرد و در ثبت شکایت مورد استفاده قرار داد.
