انواع شرایط ضمانت نامه بانکی چیست؟ | وکلای ایران - 8 آذر 1404
- خانه
- انواع شرایط ضمانت نامه بانکی چیست؟ | وکلای ایران - 8 آذر 1404
ضمانتنامه بانکی سندی رسمی است که توسط بانک صادر میشود و انجام تعهدات مالی یا قراردادی افراد یا شرکتها را تضمین میکند. در این مقاله با انواع ضمانتنامه، شرایط دریافت، مدارک مورد نیاز، مزایا و کاربردهای آن آشنا شوید.
ضمانتنامه بانکی، سندی رسمی و معتبر است که بنا به درخواست مشتری توسط بانک صادر میشود و بانک در آن تعهد مینماید در صورتی که ضمانتخواه از انجام تعهدات خود خودداری کند، مبلغ درجشده در ضمانتنامه را به ذینفع پرداخت کند. این نوع ضمانتنامه ماهیتاً غیرقابل انتقال بوده و اطلاعات هویتی ضمانتخواه، ذینفع و مشخصات تعهد، از مهمترین مواردی است که باید در آن درج شود. همچنین ارائه وثیقه مناسب از سوی متقاضی، از شرایط اصلی صدور ضمانتنامه محسوب میشود.
اگر به دنبال دریافت مشاوره حقوقی درباره ضمانتنامه بانکی و ویژگیهای آن هستید، شناخت دقیق ماهیت ضمانت و آثار حقوقی آن بسیار اهمیت دارد.
عقد ضمان، قراردادی است که طی آن شخصی به نام ضامن تعهد میکند در صورتی که بدهکار اصلی، دین خود را نپردازد، وی مسئول پرداخت خواهد بود. ضمان در حقوق ایران یکی از قراردادهای حساس و نسبتاً پرریسک محسوب میشود و به همین دلیل، بسیاری از افراد به دلیل پیامدهای احتمالی آن، از قبول ضمانت خودداری میکنند.
در میان انواع مختلف ضمانت، ضمانتنامههای بانکی جایگاه ویژهای دارند. این ضمانتنامهها معمولاً برای قراردادهای مهم و پروژههای بزرگ صادر میشوند و به دلیل نقش تعیینکنندهای که در تضمین اجرای تعهدات دارند، دارای مقررات دقیق، مندرجات مشخص و چارچوب کاملاً رسمی هستند. رعایت این مقررات برای صدور و بهرهبرداری از ضمانتنامه بانکی ضروری است.
در این مقاله قصد داریم بررسی کنیم که ضمانتنامه بانکی چیست و چه ویژگیهایی دارد، سپس به مهمترین مندرجات، شرایط لازم، هزینههای صدور، مدت اعتبار و سایر نکات کلیدی این اسناد بانکی میپردازیم. اگر میخواهید اطلاعات کامل و کاربردی درباره این نوع ضمانتنامه به دست آورید، در ادامه همراه ما باشید.
ضمانتنامه بانکی سندی رسمی و معتبر است که بنا به درخواست مشتری توسط بانک صادر میشود تا اجرای تعهدات مالی یا قراردادی او را تضمین کند. در این ساختار، بانک نقش ضامن را بر عهده میگیرد و تعهد میکند در صورتی که مشتری از انجام تعهدات خود سر باز زند یا در اجرای آنها کوتاهی کند، مبلغ مشخصشده در ضمانتنامه را به ذینفع پرداخت نماید.
این ابزار مالی که در گذشته بیشتر در قراردادهای دولتی و پروژههای بزرگ کاربرد داشت، امروزه در معاملات خصوصی، قراردادهای پیمانکاری، پروژههای عمرانی، امور گمرکی و بسیاری از فعالیتهای تجاری نیز مورد استفاده قرار میگیرد. ویژگی مهم ضمانتنامه بانکی، استقلال آن از قرارداد اصلی است؛ یعنی حتی اگر میان طرفین اختلافی وجود داشته باشد، بانک موظف است طبق مفاد ضمانتنامه اقدام کند. همین موضوع موجب میشود این ضمانتنامهها امنیت و اطمینان بیشتری برای طرفین معامله فراهم کنند و ریسک قراردادها را به حداقل برسانند.
ضمانتنامههای بانکی از مهمترین ابزارهای مالی هستند که بانکها بنا به درخواست متقاضی برای تضمین اجرای تعهدات مالی یا غیرمالی صادر میکنند. هر یک از این ضمانتنامهها کاربرد خاصی دارند و بسته به نوع قرارداد یا تعهد، استفاده میشوند. انواع اصلی ضمانتنامههای بانکی عبارتاند از:
این ضمانتنامه به کارفرما اطمینان میدهد که شرکتکننده، در صورت برنده شدن، قرارداد مربوطه را منعقد میکند. هدف آن جلوگیری از انصراف یا عدم همکاری برنده مناقصه است.
در این نوع ضمانتنامه، بانک متعهد میشود در صورتی که پیمانکار کار را مطابق شرایط و مفاد قرارداد انجام ندهد، خسارت کارفرما را جبران کند. این ضمانتنامه یکی از رایجترین انواع در پروژههای عمرانی و پیمانکاری است.
کارفرما معمولاً بخشی از مبلغ قرارداد را پیش از شروع کار به پیمانکار پرداخت میکند. ضمانتنامه پیشپرداخت تضمین میکند که این مبلغ در صورت عدم پیشرفت کار یا تخلف پیمانکار، توسط بانک قابل بازگشت باشد.
در بسیاری از قراردادها، کارفرما درصدی از مبلغ قرارداد را تا پایان پروژه نزد خود نگه میدارد. ضمانتنامه استرداد کسور وجهالضمان برای تضمین بازپرداخت این بخش از مبلغ پس از انجام صحیح تعهدات صادر میشود.
این ضمانتنامه در فرآیند واردات کالا کاربرد دارد و تضمین میکند که واردکننده، حقوق و عوارض گمرکی مربوطه را پرداخت خواهد کرد. در صورت تخلف، بانک موظف به تسویه بدهی با گمرک است.
در این نوع ضمانتنامه، بانک پرداخت بدهی یا مبلغ مشخصی را در سررسید تعیینشده تضمین میکند. این ضمانتنامه معمولاً در قراردادهای مالی یا معاملات اعتباری استفاده میشود.
افراد حقیقی که قصد دریافت ضمانتنامه بانکی دارند، باید مدارک زیر را ارائه کنند:
ارائه درخواست رسمی به بانک: درخواست باید شامل نوع ضمانتنامه، مبلغ و مدت مورد نیاز باشد.
مدارک هویتی معتبر: کپی شناسنامه و کارت ملی برای احراز هویت الزامی است.
مدارک مالی و توان پرداخت: شامل فیش حقوقی، جواز کسب، صورتهای مالی یا سایر مدارکی که وضعیت مالی فرد را نشان دهد.
وثیقه یا تضمین معتبر: بسته به نوع ضمانتنامه، بانک ممکن است وثیقههایی مانند وجه نقد، سپرده بانکی، سند ملکی، سهام یا سایر داراییهای قابل قبول درخواست کند.
چک یا سفته به عنوان تضمین تکمیلی: برخی بانکها برای اطمینان بیشتر از پرداخت احتمالی، چک یا سفته نیز دریافت میکنند.
شرکتها و مؤسسات برای دریافت ضمانتنامه بانکی باید مدارک رسمی و دقیقتری ارائه دهند:
درخواست رسمی روی سربرگ شرکت: همراه با امضا و مهر صاحبان امضای مجاز.
اساسنامه و آگهی تأسیس شرکت: جهت احراز هویت و فعالیت قانونی شرکت.
آخرین تغییرات شرکت: شامل تغییرات مدیران، آدرس و صاحبان امضا.
گزارشها و صورتهای مالی: ارائه صورتهای مالی حسابرسیشده یا اظهارنامه مالیاتی به منظور بررسی توان مالی شرکت.
ارائه وثایق معتبر: ممکن است شامل اسناد ملکی، سپرده نقدی، ضمانت سایر بانکها یا داراییهای رسمی باشد.
قرارداد یا موافقتنامه مرتبط با ضمانتنامه: بانکی که ضمانتنامه را صادر میکند نیاز دارد سند مربوط به تعهد اصلی را بررسی کند.
بانک پیش از صدور ضمانتنامه، وضعیت مالی، سوابق بانکی، بدهیها، گردش حساب و میزان توان بازپرداخت متقاضی را بررسی میکند. نتیجه این اعتبارسنجی نقش تعیینکنندهای در میزان وثیقه و شرایط صدور ضمانتنامه دارد.
بسته به مبلغ و نوع ضمانتنامه، بانک وثایق مختلفی درخواست میکند. این وثایق ممکن است شامل:
سپرده نقدی،
سند ملکی،
سهام،
ضمانتنامه سایر بانکها،
یا ترکیبی از چند وثیقه باشد.
ارزش وثیقه باید متناسب با مبلغ ضمانتنامه باشد و بانک پس از ارزیابی، آن را تأیید میکند.
برای صدور ضمانتنامه، کارمزدی دریافت میشود که معمولاً درصدی از مبلغ ضمانتنامه بوده و براساس نوع ضمانت، مدت اعتبار و مقررات داخلی بانک تعیین میشود. این کارمزد باید پیش از صدور ضمانتنامه پرداخت شود.
سپرده نقدی یا مسدود کردن بخشی از حساب مشتری یکی از مطمئنترین انواع وثیقه است که بانکها بدون ریسک آن را میپذیرند.
سند ملک (مسکونی، تجاری، اداری یا زمین) که دارای سند رسمی و قابلیت کارشناسی باشد، از متداولترین وثایق مورد قبول بانکها محسوب میشود.
برخی بانکها سهام شرکتهای بورسی یا سهام شرکتهای معتبر را بهعنوان وثیقه قبول میکنند، البته به شرطی که ارزشگذاری و قابلیت نقدشوندگی آن تأیید شود.
اوراق ضمانتشده دولتی یا شرکتی که نقدشوندگی بالایی دارند نیز در بسیاری از موارد بهعنوان وثیقه مورد قبول قرار میگیرند.
در کنار وثایق اصلی، بانک ممکن است برای اطمینان بیشتر چک یا سفته را بهعنوان وثیقه تکمیلی دریافت کند.
نکته مهم: در مجموع، دریافت ضمانتنامه بانکی نیازمند ارائه مدارک هویتی، مدارک مالی و وثایق کافی است. هر نوع ضمانتنامه شرایط مخصوص خود را دارد و انتخاب نوع مناسب باید بر اساس نوع قرارداد، مبلغ تعهد و سطح ریسک پروژه انجام شود. بانک نیز پس از بررسی کامل مدارک و ارزیابی وثیقهها، در مورد صدور یا عدم صدور ضمانتنامه تصمیم خواهد گرفت.
ضمانتنامه بانکی برای وام، سندی رسمی و معتبر است که توسط بانک یا مؤسسه مالی به نفع وامگیرنده صادر میشود. بر اساس این سند، بانک تعهد میکند در صورتی که وامگیرنده قادر به پرداخت اقساط یا بازپرداخت اصل وام نباشد، بانک به جای او تعهدات مالی را انجام دهد.
این نوع ضمانتنامه نقش یک تضمین مطمئن برای بازپرداخت وام را دارد و معمولاً در تسهیلات بانکی، قراردادهای تجاری، معاملات اعتباری و توافقات مالی بزرگ مورد استفاده قرار میگیرد. در واقع، ضمانتنامه بانکی باعث میشود ریسک عدم پرداخت وام برای مؤسسه مالی کاهش یابد و فرایند دریافت تسهیلات برای افراد و شرکتها آسانتر شود.
وجود ضمانتنامه بانکی به کارفرما یا طرف مقابل اطمینان میدهد که در صورت عدم انجام تعهدات توسط متقاضی، بانک مسئول جبران خسارت خواهد بود. این موضوع باعث افزایش اعتبار متقاضی و ایجاد اعتماد متقابل در قراردادها میشود.
بانک با صدور ضمانتنامه، ریسک عدم انجام تعهدات را برای طرف مقابل به حداقل میرساند. در صورت خلف وعده یا ناتوانی متقاضی، بانک موظف است پرداختها یا خسارات تعیینشده را پوشش دهد.
وجود یک ضمانتنامه معتبر بانکی میتواند مسیر دریافت وامهای سنگین یا ورود به قراردادهای بزرگ تجاری و پیمانکاری را برای متقاضی بسیار آسانتر کند. اعتبار بانک بهعنوان پشتوانه، سطح اعتماد را بالا برده و باعث تسهیل در همکاریهای مالی میشود.
علاوهبر این مزایا، باید توجه داشت که بانکها برای صدور ضمانتنامه کارمزد دریافت میکنند. میزان این کارمزد بسته به نوع ضمانتنامه، مبلغ، مدت اعتبار و مقررات داخلی بانک متفاوت است.
افرادی که مشمول خدمت وظیفه عمومی هستند و قصد خروج از کشور را دارند، لازم است ضمانتنامه بانکی به نفع معاونت نظام وظیفه ارائه دهند.
این ضمانتنامه تضمین میکند که فرد پس از پایان مدت تعیینشده به کشور بازمیگردد. متقاضی باید مبلغ ضمانتنامه را از طریق سایت Services.epolice.ir پرداخت کند. نکته مهم این است که مبلغ ضمانتنامه معمولاً حداقل ۱۰٪ مبلغ قرارداد یا تعهد اصلی تعیین میشود.
افراد یا شرکتهایی که برای فعالیتهای مالی، تجاری یا شخصی نیاز به وام دارند، معمولاً باید ضمانتنامه بانکی به عنوان تضمین بازپرداخت ارائه کنند.
این ضمانتنامه توسط بانک به نفع دستگاه اجرایی یا بانک دیگر صادر میشود.
یکی از شرایط اصلی صدور ضمانتنامه وام این است که توان مالی و احتمال بازپرداخت متقاضی به تأیید بانک مرکزی برسد.
شرکتهایی که قصد شرکت در مناقصات را دارند، برای اثبات توان مالی و جدیت در انجام پروژه باید ضمانتنامه شرکت در مناقصه ارائه دهند.
نکات مهم:
این ضمانتنامه فقط برای دوره برگزاری مناقصه صادر میشود.
قابل تمدید نیست و پس از پایان مناقصه، با اعلام دستگاه مناقصهگزار آزاد میشود.
در برخی دعاوی و پروندههای قضایی، دادگاه ممکن است به جای نگهداری وثیقه نقدی یا سند ملکی، ضمانتنامه بانکی را بپذیرد.
این ضمانتنامه به درخواست متقاضی و به نفع مراجع قضایی صادر میشود.
این نوع ضمانتنامه در دسته ضمانتنامههای تعهد پرداخت قرار میگیرد.
افرادی که قصد سفر یا مهاجرت به کشورهای حوزه شینگن مانند آلمان، فرانسه، سوئیس، کانادا یا آمریکا را دارند، ممکن است برای تکمیل پرونده و افزایش شانس دریافت ویزا به ضمانتنامه بانکی نیاز داشته باشند.
مراحل معمول برای درخواست:
تکمیل فرم اطلاعات فردی مخصوص سفارت،
ارائه مدارک مالی، هویتی و کاری،
حضور در زمان تعیینشده در سفارت،
ارائه ضمانتنامه به عنوان تضمین بازگشت یا تأمین هزینهها.
مشخصات کامل و نشانی مضمونعنه (ضمانتخواه)
اطلاعات هویتی و محل دقیق متقاضی ضمانتنامه که بانک تعهد خود را نسبت به او صادر میکند.
مشخصات کامل مضمونله (ذینفع)
اطلاعات طرفی که از ضمانتنامه بهرهمند میشود و بانک متعهد است در صورت عدم ایفای تعهد توسط مضمونعنه، مبلغ یا تعهد را به وی پرداخت کند.
نام بانک و شعبه صادرکننده
درج دقیق نام بانک و شعبهای که ضمانتنامه را صادر کرده، برای اعتبارسنجی و پیگیریهای قانونی ضروری است.
تاریخ صدور ضمانتنامه
مشخص میکند ضمانتنامه از چه تاریخی معتبر است و برای محاسبه مدت اعتبار آن اهمیت دارد.
موضوع قرارداد
بیان روشن موضوع قرارداد یا تعهدی که ضمانتنامه برای آن صادر شده است.
شماره ضمانتنامه
هر ضمانتنامه بانکی دارای شماره اختصاصی است که برای پیگیری و ثبت قانونی استفاده میشود.
مدت زمان اعتبار ضمانتنامه
تعیین مدت اعتبار ضمانتنامه، از تاریخ صدور تا تاریخ انقضاء، بهگونهای که بانک تا پایان این دوره مسئولیت خود را بر عهده دارد.
مبلغ ضمانتنامه (عدد و حروف)
مقدار دقیق تعهد مالی که بانک باید پرداخت کند، هم به صورت عدد و هم به صورت حروف درج میشود تا از هرگونه ابهام جلوگیری شود.
یکی از اطلاعات مهمی که در ضمانتنامه بانکی درج میشود، مدت اعتبار ضمانتنامه است. این مدت از تاریخ صدور ضمانتنامه آغاز شده و تا تاریخ انقضاء که در سند مشخص شده، معتبر خواهد بود.
در طول این بازه زمانی، بانک موظف است در صورت عدم ایفای تعهد توسط مضمونعنه، مبلغ یا تعهد مقرر را به مضمونله پرداخت کند.
نکته مهم این است که مدت اعتبار ضمانتنامه بهصورت پیشفرض قابل تمدید نیست و در صورت نیاز به تمدید، تنها با درخواست رسمی ذینفع قرارداد (مضمونله) و موافقت بانک صادرکننده امکانپذیر است.
همانطور که در بخشهای قبل اشاره شد، ضمانتنامه بانکی معمولاً تا پایان مدت اعتبار خود معتبر است و تمدید آن تنها با درخواست ذینفع (مضمونله) امکانپذیر است. با این حال، در برخی موارد، ممکن است نیاز به ابطال ضمانتنامه قبل از تاریخ سررسید پیش آید، که این فرآیند نیز تحت شرایط مشخصی قابل انجام است.
ابطال ضمانتنامه بانکی به معنای پایان زودهنگام تعهد بانک نسبت به مضمونعنه و مضمونله است. این اقدام زمانی امکانپذیر است که شرایط مندرج در ضمانتنامه و قوانین بانکی رعایت شود. در غیر این صورت، بانک ممکن است از ابطال جلوگیری کند و تا زمان تحقق شرایط قانونی، ضمانتنامه معتبر باقی میماند.
برای ابطال ضمانتنامه، ضمانتخواه یا ذینفع باید اقدامات زیر را انجام دهند:
ارائه درخواست کتبی به بانک
درخواست ابطال باید به صورت رسمی و مکتوب به بانک صادرکننده ارائه شود.
انقضای سررسید ضمانتنامه
در صورتی که مدت اعتبار ضمانتنامه به پایان رسیده باشد، بانک موظف است نسبت به ابطال آن اقدام کند.
تحقق شرایط خاص مقرر در ضمانتنامه
برخی ضمانتنامهها شرایط خاصی برای ابطال دارند که باید توسط ضمانتخواه یا ذینفع رعایت شود تا بانک بتواند سند را ابطال کند.
یان، مشخص شد که ضمانتنامه بانکی چیست و چه نقش مهمی در فعالیتهای شرکتها، موسسات و افراد حقیقی ایفا میکند. این سند رسمی و معتبر به منظور تضمین اجرای تعهدات قراردادی صادر میشود و تا تاریخ سررسید یا درخواست ذینفع اعتبار دارد. ضمانتنامههای بانکی انواع متعددی دارند و هر نوع با توجه به هدف قرارداد یا پروژه کاربرد خاص خود را دارد، از تضمین بازپرداخت وام گرفته تا ارائه وثیقه به دادگاه یا شرکت در مناقصه.
اگر در مورد ضمانتنامه بانکی سوال یا نکتهای دارید، میتوانید در بخش نظرات با ما در میان بگذارید تا اطلاعات و تجربهها را به اشتراک بگذاریم و به شما مشاوره دقیقتری ارائه دهیم.
ضمانتنامه بانکی سندی رسمی است که بانک به درخواست مشتری صادر میکند و تعهد میدهد در صورت عدم انجام تعهدات مالی یا قراردادی توسط متقاضی، مبلغ مشخصی را به ذینفع پرداخت کند.
اشخاص حقیقی و حقوقی که مدارک هویتی، مالی و وثیقه معتبر داشته باشند میتوانند درخواست ضمانتنامه کنند.
شامل ضمانتنامه شرکت در مناقصه، حسن انجام کار، پیشپرداخت، استرداد کسور وجهالضمان، تعهد پرداخت، گمرکی و ضمانت وام.
این نوع ضمانتنامه تضمین میکند که در صورت عدم بازپرداخت وام توسط وامگیرنده، بانک تعهد مالی را به ذینفع پرداخت میکند.
با ارائه درخواست کتبی به بانک، مدارک هویتی و مالی، ارائه وثیقه معتبر و پرداخت کارمزد صدور.
وجه نقد، سپرده بانکی، سند ملکی، سهام معتبر، اوراق مالی و چک یا سفته تضمینی.
مدت اعتبار از تاریخ صدور آغاز میشود و تا تاریخ انقضاء یا درخواست ذینفع معتبر است و تنها با موافقت بانک قابل تمدید است.
خیر، معمولاً غیرقابل انتقال است و فقط به ذینفع مشخص تعلق دارد.
تضمین میکند که شرکتکننده در صورت برنده شدن قرارداد مناقصه را امضا و اجرا خواهد کرد.
این نوع ضمانتنامه برای تضمین پرداخت یا وثیقه به مراجع قضایی ارائه میشود و بانک در صورت لزوم موظف به ایفای تعهد است.
